Cypr Północny na wakacje: Kyrenia, Famagusta, dokumenty i waluta

Cypr Północny to dobry wybór dla osób, które szukają dużych hoteli z All Inclusive, piaszczystych plaż, zabytków od starożytności po średniowiecze i spokojniejszej atmosfery niż w kurortach na południu wyspy. Najwięcej hoteli leży w okolicach Kyrenii na północnym wybrzeżu, u stóp gór, oraz na wschodzie, wokół Famagusty, Iskele i Bafry. Przed rezerwacją trzeba jednak znać kilka zasad: region nie jest uznawany przez Polskę, MSZ zaleca tam szczególną ostrożność, karta EKUZ nie działa, a walutą jest lira turecka. Do wyjazdu wystarczy dowód osobisty lub paszport.

O południowej części wyspy, czyli o Ayia Napie, Larnace, Limassol i Pafos, piszemy w artykule Cypr: Ayia Napa, Pafos czy Larnaka. Tutaj opisujemy wyłącznie północ wyspy.

Czym jest Cypr Północny i co warto wiedzieć przed wyjazdem?

Od 1974 roku wyspa jest podzielona. Północną część kontroluje tak zwana Turecka Republika Cypru Północnego, którą uznaje wyłącznie Turcja. Polska, podobnie jak pozostałe państwa Unii Europejskiej, jej nie uznaje. Formalnie cały Cypr należy do Unii, ale na północy stosowanie prawa unijnego jest zawieszone, co ma praktyczne skutki dla turystów.

Według serwisu MSZ Odyseusz z powodu braku stosunków dyplomatycznych pomoc konsularna na Cyprze Północnym nie jest możliwa: konsul nie pomoże tam w razie aresztowania, pobytu w szpitalu ani utraty dokumentu. Dla tego obszaru MSZ stosuje poziom 2, czyli zalecenie szczególnej ostrożności. Biura podróży normalnie sprzedają wyjazdy w ten region, ale warto znać te zasady i śledzić aktualne komunikaty w serwisie MSZ Odyseusz.

Regiony Cypru Północnego w tabeli

Hotele z oferty polskich biur podróży leżą w kilku strefach. Najważniejsza różnica dotyczy krajobrazu: wybrzeże wokół Kyrenii jest wąskie, z górami tuż za plecami, a wschód wyspy jest płaski, z długimi, piaszczystymi plażami.

Czasy przejazdu są orientacyjne. Autokar organizatora zatrzymuje się przy kilku hotelach, więc transfer może trwać dłużej. W części dużych hoteli, zwłaszcza na wschodzie, działają kasyna, co warto wziąć pod uwagę przy wyjeździe z dziećmi.

Kyrenia i północne wybrzeże

Kyrenia (po turecku Girne) to najładniejsze miasto północy. Jej sercem jest półkolisty stary port z kawiarniami i restauracjami, nad którym stoi potężny zamek. W jego murach mieści się muzeum wraku, w którym pokazano kadłub greckiego statku handlowego sprzed ponad 2000 lat, jednego z najstarszych zachowanych na świecie.

Kilka kilometrów od miasta, w wiosce na zboczu nad wybrzeżem, stoją ruiny gotyckiego opactwa Bellapais z XIII wieku, z krużgankiem i widokiem na morze. Wysoko na grzbiecie gór Kyrenii wznosi się zamek św. Hilariona, do którego prowadzi kręta droga i strome ścieżki. To jeden z najlepszych punktów widokowych na wyspie.

Na wschód od Kyrenii leży plaża Alagadi, na której latem składają jaja żółwie morskie: zielone i karetta. Plaża jest chroniona, a w sezonie lęgowym obowiązują na niej ograniczenia, między innymi dotyczące przebywania na plaży po zmroku. Więcej o tym, jak bezpiecznie korzystać z morza, piszemy w tekście Flagi na plaży i prądy wsteczne.

Famagusta, Salamis i wschód wyspy

Famagusta (Gazimağusa) ma stare miasto otoczone weneckimi murami obronnymi. Najważniejszym zabytkiem jest gotycka katedra św. Mikołaja z XIV wieku, zamieniona w meczet Lala Mustafy Paszy, a przy porcie stoi cytadela nazywana Wieżą Otella. Kilka kilometrów na północ od miasta leżą ruiny antycznego Salamis, z rzymskim gimnazjonem, kolumnadami i teatrem.

Na południe od starego miasta rozciąga się Warosza, dawna dzielnica hotelowa opuszczona w 1974 roku. W 2020 roku część jej terenu udostępniono zwiedzającym. Decyzja ta spotkała się z krytyką Rady Bezpieczeństwa ONZ, a status dzielnicy pozostaje przedmiotem sporu, dlatego warto podchodzić do tego miejsca z wyczuciem i stosować się do oznaczeń.

Dalej na północny wschód ciągnie się półwysep Karpas, najmniej zabudowana część wyspy. Na jego końcu leży szeroka, piaszczysta Złota Plaża (Golden Beach), a w okolicy można spotkać półdzikie osły. Na samym krańcu półwyspu stoi klasztor Apostoła Andrzeja. Wyprawa na Karpas to całodniowa wycieczka, najwygodniejsza wynajętym samochodem lub z lokalnym organizatorem.

Ciekawym celem jest też północna część Nikozji, z meczetem Selimiye, dawną katedrą św. Zofii, i karawanserajem Büyük Han z 1572 roku. Przez stolicę biegnie linia podziału wyspy.

Przelot, dokumenty i przekraczanie linii podziału

Według opisów ofert polskich biur podróży samoloty lecą na lotnisko Ercan koło Nikozji, zwykle z międzylądowaniem w Turcji, a podróż trwa około 4,5 godziny lub dłużej. Według MSZ lotnisko Ercan nie jest objęte międzynarodowym systemem ICAO, a latają tam przewoźnicy tureccy.

Według organizatorów wycieczek Polacy wjeżdżają na Cypr Północny na dowód osobisty lub paszport, a dokument powinien być ważny przez cały pobyt. Dane w dokumencie muszą się zgadzać z rezerwacją, a każde dziecko potrzebuje własnego dowodu lub paszportu. Zasady obowiązujące przy międzylądowaniu w Turcji podaje organizator.

Między północą a południem działa kilka przejść, w tym przejście piesze przy ulicy Ledra w Nikozji. Na przejściach kontrolowane są dokumenty. Ubezpieczenie samochodu wynajętego na południu zwykle nie obowiązuje na północy, o czym piszemy w artykule o Cyprze. Na całej wyspie obowiązuje ruch lewostronny.

Pieniądze, telefon i zdrowie

• Waluta. Na Cyprze Północnym płaci się lirą turecką. W hotelach i miejscach odwiedzanych przez turystów często przyjmowane są także euro lub funty, ale na drobne wydatki warto mieć liry. O opłatach za płatności kartą piszemy w tekście Płacenie kartą i gotówka za granicą.
• Telefon i internet. Unijne zasady roamingu na Cyprze Północnym nie obowiązują, więc połączenia i internet są rozliczane według cennika strefy operatora. Przed wylotem warto sprawdzić cennik albo kupić pakiet lub kartę eSIM, o czym piszemy w artykule Internet za granicą: roaming czy eSIM.
• Zdrowie. Według Komisji Europejskiej karta EKUZ na północy wyspy nie działa. Ubezpieczenie turystyczne jest więc jedynym zabezpieczeniem kosztów leczenia. Sprawdź w warunkach polisy, czy obejmuje ten obszar i jaka jest suma kosztów leczenia.
• Nieruchomości. MSZ ostrzega, że zakup nieruchomości na Cyprze Północnym wiąże się z bardzo dużym ryzykiem prawnym, łącznie z odpowiedzialnością karną w Republice Cypryjskiej. Ostrożnie podchodź do ofert inwestycyjnych składanych turystom.
• Gniazdka. Podobnie jak na południu wyspy stosuje się gniazdka typu brytyjskiego, więc przyda się przejściówka.

Klimat jest podobny jak w południowej części wyspy: sezon kąpielowy trwa zwykle od maja do października, lipiec i sierpień są bardzo gorące, a we wrześniu i październiku morze jest jeszcze ciepłe przy mniejszym upale. Wszystkie wyjazdy na Cypr znajdziesz na podstronie wakacje na Cyprze. Szykuj Walizkę codziennie sprawdza oferty na stronach organizatorów, a najciekawsze publikuje na stronie głównej i w grupach na Facebooku, osobnych dla każdego z ośmiu lotnisk. Rezerwacja odbywa się bezpośrednio u organizatora wycieczki.

Najczęstsze pytania

Czy na Cypr Północny wystarczy dowód osobisty?

Tak. Według organizatorów wycieczek Polacy wjeżdżają na Cypr Północny na dowód osobisty lub paszport ważny przez cały okres pobytu. Każde dziecko potrzebuje własnego dokumentu, a dane w dokumencie muszą być zgodne z rezerwacją.

Jaka waluta obowiązuje na Cyprze Północnym?

Na Cyprze Północnym płaci się lirą turecką, a nie euro jak na południu wyspy. W hotelach i miejscach turystycznych często przyjmowane są również euro i funty, ale na drobne zakupy i w lokalnych sklepach warto mieć liry.

Czy na Cyprze Północnym działa karta EKUZ?

Nie. Według Komisji Europejskiej karta EKUZ nie obowiązuje w północnej części wyspy, gdzie rząd Republiki Cypryjskiej nie sprawuje faktycznej kontroli. Dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić, czy ubezpieczenie turystyczne obejmuje Cypr Północny i ma odpowiednią sumę kosztów leczenia.

Czy Cypr Północny jest bezpieczny?

MSZ zaleca przy podróżach na Cypr Północny szczególną ostrożność (poziom 2) i przypomina, że z powodu braku stosunków dyplomatycznych polski konsul nie może tam udzielić pomocy. Biura podróży normalnie sprzedają wyjazdy w ten region, ale warto śledzić aktualne komunikaty MSZ.

Kyrenia czy Famagusta: gdzie lepiej jechać?

Okolice Kyrenii mają malowniczy port, zamek i góry tuż za wybrzeżem, a plaże są tam zwykle mniejsze. Famagusta, Iskele i Bafra na wschodzie oferują długie, piaszczyste plaże i duże hotele, a w pobliżu leżą stare miasto Famagusty i ruiny Salamis.