Podróż z niepełnosprawnością: asysta na lotnisku i dostępny hotel

Osoba z niepełnosprawnością może wyjechać na wakacje z biurem podróży na takich samych zasadach jak inni podróżni, a pomoc na lotnisku i w samolocie przysługuje jej bezpłatnie. Wystarczy zgłosić potrzebę asysty przy rezerwacji, najpóźniej 48 godzin przed odlotem, i podać rodzaj pomocy oraz dane sprzętu, na przykład wózka z akumulatorem. Równie ważne jest to, co dzieje się po wylądowaniu: transfer dostosowany do wózka i hotel, w którym pokój, łazienka i droga na plażę nie mają barier. O szczegóły warto zapytać organizatora jeszcze przed podpisaniem umowy.

Jakie prawa daje rozporządzenie 1107/2006?

Rozporządzenie (WE) nr 1107/2006 dotyczy osób niepełnosprawnych i osób o ograniczonej sprawności ruchowej, czyli w języku lotnictwa pasażerów PRM. Urząd Lotnictwa Cywilnego podkreśla, że chodzi nie tylko o osoby z trwałą niepełnosprawnością, ale o każdego, kto ma trudności z poruszaniem się, na przykład z powodu wieku lub urazu. Obejmuje też osoby z dysfunkcją wzroku lub słuchu.

Najważniejsze zasady:

• pomoc jest bezpłatna: zapewnia ją port lotniczy, od wyznaczonego punktu na lotnisku przez odprawę i kontrolę bezpieczeństwa aż po zajęcie miejsca w samolocie, a po przylocie do odbioru bagażu i wyjścia z terminalu,
• odmowa przewozu jest możliwa tylko ze względów bezpieczeństwa albo gdy rozmiar samolotu lub jego drzwi fizycznie to uniemożliwiają; przewoźnik musi wtedy podać przyczynę,
• przewoźnik może wymagać osoby towarzyszącej, jeśli pasażer nie jest w stanie samodzielnie zapiąć pasów, opuścić miejsca i dotrzeć do wyjścia ewakuacyjnego,
• zgłaszając pomoc, nie trzeba przedstawiać zaświadczeń; zaświadczenie lekarskie jest potrzebne dopiero wtedy, gdy lot może zaszkodzić zdrowiu.

Przepisy dotyczą lotnisk w Unii Europejskiej. Na lotnisku poza Unią, na przykład w Egipcie czy Turcji, pomoc zapewnia miejscowy port lotniczy na własnych zasadach. Część obowiązków przewoźnika, w tym pomoc na pokładzie, obejmuje jednak także lot powrotny do Unii, jeśli wykonuje go linia unijna. Prawa seniorów w podróży omawiamy osobno w artykule Wakacje dla seniorów z biurem podróży.

Jak zamówić asystę przy wycieczce z biurem podróży?

Przy wycieczce zorganizowanej potrzebę pomocy zgłaszasz organizatorowi, który przekazuje ją przewoźnikowi i lotniskom. Enter Air prosi, by pasażerowie wymagający pomocy informowali o tym biuro podróży już w chwili rezerwacji, a jeśli tego nie zrobili, pisali niezwłocznie na adres support@enterair.pl, podając dane pasażera, daty, numery i trasę lotów oraz rodzaj potrzebnej pomocy.

Punkty, w których można poprosić o pomoc, lotniska wyznaczają między innymi przy wejściach do terminali, na parkingach i przystankach. Według ULC potwierdzenie zgłoszenia na piśmie, na przykład w dokumentach podróży, ułatwia złożenie skargi, gdyby pomoc nie została udzielona.

Wózek, chodzik i akumulator: jak je przewieźć?

Przewoźnik ma obowiązek przewieźć bezpłatnie do dwóch urządzeń ułatwiających poruszanie się na osobę, w tym wózki elektryczne, pod warunkiem zgłoszenia z 48-godzinnym wyprzedzeniem i z zastrzeżeniem ograniczeń miejsca w samolocie. Według centrum pomocy Enter Air:

• własnym wózkiem lub chodzikiem poruszasz się po lotnisku aż do wejścia na pokład, gdzie sprzęt trafia do luku bagażowego,
• po wylądowaniu obsługa naziemna wyjmuje wózek i czeka z nim przy wyjściu z samolotu,
• wózek z baterią lub akumulatorem trzeba zgłosić przewoźnikowi nie później niż 48 godzin przed lotem, dołączając specyfikację techniczną z wymiarami, masą i danymi akumulatora,
• wózki z akumulatorami wypełnionymi substancjami żrącymi nie są przyjmowane do przewozu.

Przy akumulatorach litowo-jonowych obowiązują też przepisy IATA o towarach niebezpiecznych. Akumulator, który można wyjąć, może mieć najwyżej 300 Wh, a jeśli urządzenie potrzebuje dwóch, każdy najwyżej 160 Wh. Wyjęte i zapasowe akumulatory przewozi się wyłącznie w kabinie, zabezpieczone przed uszkodzeniem. Ostateczną decyzję podejmuje przewoźnik, dlatego dane akumulatora warto mieć zapisane w dokumentach i na samym wózku, razem z krótką instrukcją jego składania.

Jeśli sprzęt zostanie uszkodzony lub zagubiony, zgłoś to od razu na lotnisku i odbierz protokół PIR. Lotnisko ma obowiązek zapewnić sprzęt zastępczy, choć nie musi on być identyczny, a odszkodowanie wypłaca się zgodnie z przepisami międzynarodowymi. Terminy reklamacji bagażu podajemy w poradniku Bagaż w samolocie czarterowym: limity, płyny, powerbank i leki.

Na pokładzie: miejsce, osoba towarzysząca i pies asystujący

Osoby z ograniczoną sprawnością ruchową nie mogą siedzieć w rzędach przy wyjściach awaryjnych, nawet jeśli mają tam więcej miejsca na nogi. Przewoźnik powinien natomiast zaproponować najdogodniejsze dostępne miejsce, na przykład z ruchomym podłokietnikiem, i dołożyć starań, by osoba towarzysząca siedziała obok. Psy przewodniki i inne uznane psy asystujące podróżują w kabinie bez dodatkowych opłat, ale przepisy wjazdu zwierzęcia do kraju docelowego trzeba sprawdzić osobno.

Pasażerowie wymagający w czasie lotu opieki medycznej, tlenu lub specjalistycznego sprzętu potrzebują w Enter Air zaświadczenia lekarskiego na formularzu MEDIF, wypełnionego w języku ojczystym i po angielsku. Zgody lekarza na podróż przewoźnik wymaga też od osób z unieruchomioną kończyną, na przykład w gipsie. Pasażerowie z niepełnosprawnością wchodzą zwykle na pokład pierwsi, a wychodzą ostatni, kiedy w kabinie jest więcej miejsca.

Transfer z lotniska do hotelu

Ten etap łatwo przeoczyć. TUI informuje, że osoby poruszające się na wózku nie mogą skorzystać ze zwykłego autokaru transferowego, który ze względów technicznych i bezpieczeństwa nie jest do tego przystosowany. Organizator może zorganizować transfer specjalny za dodatkową opłatą, o której informuje przed zawarciem umowy, albo podróżny organizuje przejazd sam. Najlepiej ustalić to od razu przy rezerwacji, razem z asystą na lotnisku.

Jak wybrać hotel bez barier?

Nie ma jednego standardu „pokoju dla osoby z niepełnosprawnością”, dlatego ogólna informacja w opisie oferty to za mało. Przepisy o imprezach turystycznych zobowiązują organizatora, by przed zawarciem umowy poinformował, czy wycieczka jest co do zasady odpowiednia dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej, a na prośbę podróżnego podał dokładne informacje. Specjalne wymagania, które organizator zaakceptował, wpisuje się do umowy.

O co zapytać przed rezerwacją:

• wejście do hotelu i restauracji: bez schodów, z podjazdem albo z podnośnikiem lub windą,
• pokój: szerokość drzwi, miejsce do manewrowania wózkiem, wysokość łóżka,
• łazienka: prysznic bez progu, uchwyty, krzesełko prysznicowe,
• teren: płaskie alejki czy schody i strome zejścia, odległość od pokoju do restauracji i basenu,
• plaża i basen: utwardzona ścieżka do morza, podnośnik przy basenie, pomoc ratowników.

Proś o zdjęcia pokoju i łazienki oraz o potwierdzenie na piśmie, że dostaniesz właśnie taki pokój. Pomocne są też opinie gości, które czytać warto według wskazówek z artykułu Jak czytać opinie o hotelach. Hotele All Inclusive bywają wygodne, bo posiłki i napoje są na miejscu, bez szukania dostępnych restauracji w okolicy. W Grecji coraz więcej plaż ma system Seatrac, który pozwala osobie poruszającej się na wózku samodzielnie wjechać do morza na specjalnym siedzisku.

Ubezpieczenie, dokumenty i nieprzewidziane sytuacje

Przed wyjazdem sprawdź, czy polisa obejmuje zaostrzenie choroby przewlekłej i transport medyczny do Polski. Na wyjazd do Unii zabierz też kartę EKUZ, która działa w publicznej służbie zdrowia. Unia przygotowuje Europejską Kartę Niepełnosprawności, ale państwa członkowskie mają ją stosować dopiero od 5 czerwca 2028 roku.

Gdy powrót opóźni się z powodu nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności, organizator pokrywa koszt niezbędnego zakwaterowania, co do zasady najwyżej za trzy noce na osobę. Ten limit nie dotyczy jednak osób o ograniczonej sprawności ruchowej i ich opiekunów, jeśli organizator dowiedział się o ich szczególnych potrzebach co najmniej 48 godzin przed rozpoczęciem wycieczki. To kolejny powód, by zgłosić je wcześniej.

Jeśli pomoc na lotnisku lub w samolocie nie została udzielona, złóż skargę do portu lotniczego lub przewoźnika, a gdy odpowiedź Cię nie zadowoli, do Urzędu Lotnictwa Cywilnego, który w Polsce czuwa nad przestrzeganiem rozporządzenia.

Szykuj Walizkę codziennie sprawdza oferty na stronach organizatorów i publikuje je w grupach na Facebooku dla każdego z ośmiu lotnisk. Hotele z wyżywieniem w cenie znajdziesz na podstronie wakacje All Inclusive, a rezerwację, razem ze zgłoszeniem asysty, składasz bezpośrednio u organizatora.

Najczęstsze pytania

Jak zamówić asystę na lotnisku przy wycieczce z biurem podróży?

Zgłoś ją organizatorowi przy rezerwacji, najpóźniej 48 godzin przed opublikowaną godziną odlotu, i opisz potrzebną pomoc oraz sprzęt. Organizator przekazuje informację przewoźnikowi i lotniskom, a TUI zaleca zgłoszenie co najmniej 5 dni przed wylotem.

Czy asysta na lotnisku jest płatna?

Nie. Na lotniskach w Unii Europejskiej pomoc dla osób z niepełnosprawnością i osób o ograniczonej sprawności ruchowej jest bezpłatna na mocy rozporządzenia nr 1107/2006. Obejmuje między innymi odprawę, kontrolę bezpieczeństwa, wejście na pokład i wyjście z samolotu.

Czy można lecieć z własnym wózkiem elektrycznym?

Tak. Przewoźnik przewozi bezpłatnie do dwóch urządzeń ułatwiających poruszanie się na osobę, ale wózek z akumulatorem trzeba zgłosić najpóźniej 48 godzin przed lotem, ze specyfikacją techniczną. Wyjmowany akumulator litowo-jonowy może mieć według przepisów IATA najwyżej 300 Wh i leci w kabinie.

Czy osoba na wózku pojedzie do hotelu autokarem transferowym?

Zwykle nie, bo standardowe autokary nie są do tego przystosowane. Organizator może zorganizować transfer specjalny za dopłatą albo podróżny może zorganizować przejazd sam, dlatego warto ustalić to przy rezerwacji.

Jak sprawdzić, czy hotel jest dostosowany do potrzeb osoby z niepełnosprawnością?

Zapytaj organizatora o wejście, windę, szerokość drzwi, łazienkę z prysznicem bez progu i drogę na plażę, poproś o zdjęcia i potwierdzenie na piśmie. Organizator ma obowiązek poinformować, czy wycieczka jest co do zasady odpowiednia dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej.