Wakacje w trakcie roku szkolnego: nieobecność i usprawiedliwienie

Wakacje w trakcie roku szkolnego nie są w Polsce zakazane. Prawo oświatowe zobowiązuje rodziców do zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia, ale nie zabrania krótkiego wyjazdu w czasie nauki, a zasady usprawiedliwiania nieobecności określa statut szkoły. Konsekwencje prawne pojawiają się dopiero przy dłuższej, nieusprawiedliwionej absencji: gdy dziecko opuści bez usprawiedliwienia co najmniej połowę dni zajęć w miesiącu, gmina może nałożyć na rodziców grzywnę. Tygodniowy wyjazd poza feriami bywa więc rozsądnym rozwiązaniem, jeśli zostanie dobrze zaplanowany razem ze szkołą.

Czy wolno zabrać dziecko na wakacje w trakcie roku szkolnego?

Tak. W Polsce nie ma przepisu, który zakazywałby rodzinnego wyjazdu w czasie zajęć szkolnych. Pytane o takie podróże Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazywało, że przepisy oświatowe co do zasady nie ingerują w decyzje rodziców o nieobecności dziecka w szkole w trakcie roku szkolnego, bo dotyczą one wykonywania władzy rodzicielskiej.

Jednocześnie rodzice mają obowiązki wynikające z ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z jej art. 40 ust. 1 rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu muszą między innymi zapewnić regularne uczęszczanie dziecka na zajęcia szkolne i warunki do przygotowania się do nich. Nauka jest w Polsce obowiązkowa do ukończenia 18 lat, a obowiązek szkolny dotyczy dzieci uczących się w szkole podstawowej.

W praktyce kilkudniowy wyjazd nie grozi sankcjami, jeśli nieobecność zostanie usprawiedliwiona zgodnie z zasadami szkoły. Rodzic bierze jednak na siebie odpowiedzialność za to, by dziecko nadrobiło zaległości.

Jak usprawiedliwić nieobecność? Decyduje statut szkoły

Ogólnopolskie przepisy nie określają, z jakich powodów nieobecność można usprawiedliwić. Prawo oświatowe pozostawia to szkołom: obowiązki ucznia, w tym termin i formę usprawiedliwiania nieobecności, określa statut. Dlatego w jednej szkole wystarczy wiadomość od rodzica w dzienniku elektronicznym, a w innej trzeba złożyć pisemne oświadczenie w ciągu określonej liczby dni.

Odpowiadając w 2025 roku na interpelację poselską, ministerstwo wyjaśniło, że oświadczenie rodzica nie jest dokumentem urzędowym i może podlegać ocenie dyrektora szkoły lub wychowawcy. Ostateczne znaczenie ma więc praktyka konkretnej szkoły.

Przed wyjazdem warto:

• przeczytać statut i sprawdzić, w jakim terminie i w jakiej formie składa się usprawiedliwienie,
• uprzedzić wychowawcę o planowanym wyjeździe, najlepiej na piśmie lub przez dziennik elektroniczny,
• zapytać o sprawdziany i kartkówki zaplanowane na czas nieobecności,
• ustalić, jak dziecko nadrobi materiał, na przykład które zadania i tematy ma przerobić po powrocie,
• złożyć usprawiedliwienie w terminie, zgodnie z zasadami szkoły.

Pełnoletni uczeń może według ministerstwa usprawiedliwiać nieobecności samodzielnie, w formie określonej w statucie.

Co grozi przy długiej nieobecności?

Prawo przewiduje dwa rodzaje skutków: administracyjne, które dotyczą rodziców, i szkolne, które dotyczą ucznia.

Niespełnianie obowiązku szkolnego. Według art. 42 ust. 2 Prawa oświatowego chodzi o nieusprawiedliwioną nieobecność w okresie jednego miesiąca na co najmniej 50% dni zajęć. Taki obowiązek podlega egzekucji administracyjnej. Najpierw dyrektor szkoły wysyła rodzicom upomnienie, a jeśli sytuacja się nie zmienia, kieruje sprawę do gminy, która może nałożyć grzywnę w celu przymuszenia. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednorazowo może ona wynieść do 10 000 zł, a łącznie do 50 000 zł. Tygodniowy wyjazd, nawet nieusprawiedliwiony, nie przekracza progu 50%, ale dwutygodniowa nieobecność w miesiącu z mniejszą liczbą dni nauki, na przykład w maju, może go przekroczyć.

Nieklasyfikowanie. Uczeń może nie zostać sklasyfikowany z jednego, kilku albo wszystkich przedmiotów, jeśli z powodu nieobecności przekraczającej połowę czasu przeznaczonego na zajęcia w okresie klasyfikacji brakuje podstaw do wystawienia oceny. Przy kilkudniowym wyjeździe to ryzyko jest małe, ale przy przedmiotach z jedną lekcją w tygodniu i dodatkowych nieobecnościach z powodu choroby warto liczyć godziny.

Ministerstwo Edukacji Narodowej proponowało zaostrzenie tych zasad, między innymi nowy próg 25% nieobecności w skali roku szkolnego. W styczniu 2026 roku wykreśliło jednak te przepisy z projektu ustawy o prawach i obowiązkach ucznia, zapowiadając dalsze analizy, dlatego w roku szkolnym 2026/2027 obowiązują dotychczasowe progi.

Czy poza feriami i wakacjami jest taniej?

Ceny wycieczek zależą od popytu, a rodziny z dziećmi w wieku szkolnym mogą wyjeżdżać tylko w kilku terminach w roku. Dlatego w ferie, wakacje, święta i długie weekendy te same hotele są zwykle wyraźnie droższe niż w sąsiednich tygodniach, a pokoi rodzinnych ubywa najszybciej. Różnica zależy od kierunku, hotelu i terminu, dlatego najlepiej porównać tę samą ofertę w kilku tygodniach. Kalendarz cen opisujemy w artykule Kiedy najtaniej na wakacje.

Terminy ferii w poszczególnych województwach znajdziesz w artykule Ferie zimowe 2027. Warto też wiedzieć, że ferie w Twoim województwie nie muszą pokrywać się z feriami w regionie, z którego chcesz wylecieć, co czasem pozwala znaleźć tańszy wylot z innego lotniska.

Kiedy wyjazd w roku szkolnym ma sens, a kiedy lepiej go przełożyć?

Wyjazd w czasie nauki jest najłatwiejszy do pogodzenia ze szkołą, gdy:

• dołączasz dzień lub dwa do długiego weekendu, na przykład do Bożego Ciała albo do 11 listopada,
• wybierasz ostatnie dni zajęć w czerwcu, gdy oceny roczne są już wystawione, a przed rozpoczęciem wakacji ceny są zwykle niższe niż w lipcu,
• jedziesz we wrześniu, zanim zacznie się intensywny materiał i pierwsze sprawdziany,
• dziecko jest w młodszych klasach, gdzie łatwiej nadrobić kilka dni nauki.

Lepiej przełożyć wyjazd, gdy przypada na egzamin ósmoklasisty lub maturę, na okres wystawiania ocen śródrocznych i rocznych, gdy dziecko ma już zaległości albo wiele nieobecności z powodu choroby, a także gdy wyjazd miałby trwać dłużej niż tydzień. Warto też zapytać dziecko, czy nie omija go ważne wydarzenie w klasie, na przykład wycieczka czy występ.

Pamiętaj o dokumentach: każde dziecko potrzebuje własnego dowodu osobistego lub paszportu, a wyjazd za granicę wymaga zgody obojga rodziców, którym przysługuje władza rodzicielska. Szczegóły opisujemy w artykule Dokumenty dziecka na wyjazd za granicę.

Wyjazdy z hotelami przyjaznymi dzieciom znajdziesz na podstronie wakacje rodzinne. Szykuj Walizkę codziennie sprawdza oferty na stronach organizatorów, a najciekawsze publikuje na stronie głównej i w grupach na Facebooku, osobnych dla każdego z ośmiu lotnisk. Rezerwacja odbywa się bezpośrednio u organizatora wycieczki.

Najczęstsze pytania

Czy można zabrać dziecko na wakacje w trakcie roku szkolnego?

Tak. Polskie przepisy nie zakazują rodzinnego wyjazdu w czasie zajęć szkolnych, a według ministerstwa edukacji przepisy oświatowe co do zasady nie ingerują w decyzje rodziców. Rodzice muszą jednak zapewnić regularne uczęszczanie dziecka na zajęcia i usprawiedliwić nieobecność zgodnie ze statutem szkoły.

Czy szkoła musi usprawiedliwić nieobecność z powodu wyjazdu?

Zasady usprawiedliwiania nieobecności określa statut szkoły, a ogólnopolskie przepisy nie wymieniają dopuszczalnych powodów. Oświadczenie rodzica może ocenić wychowawca lub dyrektor. Najlepiej przeczytać statut i uprzedzić wychowawcę o wyjeździe przed jego terminem.

Ile dni nieobecności grozi karą?

Niespełnianiem obowiązku szkolnego jest nieusprawiedliwiona nieobecność na co najmniej 50% dni zajęć w ciągu miesiąca. Wtedy dyrektor może wysłać rodzicom upomnienie, a gmina nałożyć grzywnę w celu przymuszenia, jednorazowo do 10 000 zł i łącznie do 50 000 zł.

Czy z powodu wyjazdu dziecko może nie zostać sklasyfikowane?

Może, jeśli opuści ponad połowę zajęć z danego przedmiotu w okresie klasyfikacji i nauczyciel nie będzie miał podstaw do wystawienia oceny. Przy nieobecności usprawiedliwionej uczeń może zdawać egzamin klasyfikacyjny, a przy nieusprawiedliwionej tylko za zgodą rady pedagogicznej.

Kiedy najlepiej wyjechać z dzieckiem poza feriami i wakacjami?

Najmniej zajęć dziecko traci, gdy dołączy się dzień lub dwa do długiego weekendu, na przykład do Bożego Ciała. Dobrym terminem są też ostatnie dni zajęć w czerwcu, po wystawieniu ocen rocznych, oraz wrzesień, gdy ceny wycieczek spadają po rozpoczęciu roku szkolnego.