Krem z filtrem na wakacje: SPF, indeks UV i oparzenia słoneczne

Na wakacje w ciepłym kraju wybierz krem z filtrem co najmniej SPF 30, który chroni także przed promieniowaniem UVA, a przy jasnej karnacji, w tropikach i u dzieci raczej SPF 50. Ważniejsze od samej liczby jest jednak to, jak go używasz: nakładaj krem obficie, około sześciu łyżeczek na całe ciało, 15-20 minut przed wyjściem na słońce, i ponawiaj co około dwie godziny oraz po każdej kąpieli. Krem nie zastępuje cienia, nakrycia głowy i ubrania. Gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej, potrzebna jest ochrona, a przy wartości 8 i wyższej w południe najlepiej zostać w cieniu.

SPF i UVA: co oznaczają oznaczenia na opakowaniu?

Promieniowanie ultrafioletowe dzieli się na UVB, które odpowiada głównie za oparzenia, i UVA, które wnika głębiej w skórę i przyspiesza jej starzenie. Oba rodzaje zwiększają ryzyko nowotworów skóry.

SPF (sun protection factor) mówi o ochronie przed UVB. Zalecenie Komisji Europejskiej z 2006 roku dotyczące skuteczności produktów do ochrony przed słońcem dzieli je na cztery kategorie, które producent powinien podawać na opakowaniu co najmniej równie wyraźnie jak samą liczbę:

Ochrona przed UVA powinna według tego samego zalecenia wynosić co najmniej jedną trzecią deklarowanego SPF. Produkty, które spełniają ten warunek, mają zwykle na opakowaniu symbol „UVA” w kółku. Zalecenie odradza też producentom określenia sugerujące całkowitą ochronę, na przykład „blokada przeciwsłoneczna”, oraz obietnice, że kremu nie trzeba nakładać ponownie. Żaden filtr nie zatrzymuje całego promieniowania.

Brytyjska publiczna służba zdrowia NHS zaleca krem co najmniej SPF 30 z dobrą ochroną UVA, a polski serwis pacjent.gov.pl radzi latem wysoki filtr, minimum SPF 30. Jeśli płyniesz z maską nad rafą, zwróć uwagę także na skład kremu, o czym piszemy w artykule Snorkeling na rafie: gdzie i jak.

Indeks UV: kiedy krem jest potrzebny?

Indeks UV opisuje natężenie promieniowania ultrafioletowego przy powierzchni ziemi. Prognozy podają zwykle jego najwyższą wartość w ciągu dnia, która przypada na około cztery godziny wokół słonecznego południa. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) dzieli skalę na pięć poziomów i do każdego przypisuje zalecenia:

Wartość indeksu na dany dzień podaje większość aplikacji pogodowych, a także krajowe służby meteorologiczne. Pamiętaj, że promieniowanie odbija się od otoczenia. Według WHO świeży śnieg odbija do 80% promieniowania UV, piana morska około 25%, a suchy piasek na plaży około 15%. Natężenie UV rośnie też wraz z wysokością nad poziomem morza, dlatego na nartach krem z wysokim filtrem jest równie potrzebny jak latem nad morzem.

Ile kremu nakładać i jak często?

Według zalecenia Komisji Europejskiej ochrona podana na opakowaniu odpowiada dawce 2 mg kremu na centymetr kwadratowy skóry. Dla przeciętnego dorosłego oznacza to około 36 g, czyli mniej więcej sześć łyżeczek na całe ciało. Komisja zaznacza, że zmniejszenie tej ilości o połowę może obniżyć ochronę nawet dwu- lub trzykrotnie. W praktyce większość osób nakłada kremu za mało, dlatego zwykle lepiej nałożyć go więcej, niż się wydaje potrzebne.

Najważniejsze zasady, które podają serwis pacjent.gov.pl i NHS:

1. Nakładaj krem 15-20 minut przed wyjściem na słońce, na całą odsłoniętą skórę.
2. Nie pomijaj uszu, karku, dekoltu, stóp i grzbietów dłoni. Usta chroń pomadką z filtrem.
3. Ponawiaj co około 2 godziny, bo krem ściera się i wysycha na skórze.
4. Nakładaj krem ponownie po każdej kąpieli, wytarciu ręcznikiem i spoceniu się, także gdy na opakowaniu jest napis „wodoodporny”.
5. Unikaj słońca w godzinach największego natężenia UV, mniej więcej od 11:00 do 15:00, a w tropikach przez większą część dnia.

Krem z filtrem nie pozwala bezpiecznie wydłużać czasu na słońcu. Żadna ochrona nie jest całkowita i część promieniowania zawsze dociera do skóry. Najskuteczniej chroni połączenie kremu z cieniem, kapeluszem z szerokim rondem, okularami przeciwsłonecznymi z filtrem UV i ubraniem. Do pływania z maską przydaje się koszulka z długim rękawem z filtrem UV.

Sprawdź też datę przydatności. Symbol otwartego słoiczka z liczbą, na przykład „12M”, oznacza, przez ile miesięcy od otwarcia kosmetyk zachowuje właściwości. Krem z zeszłego roku, który przeleżał lato na plaży, lepiej zastąpić nowym. W bagażu podręcznym na lot zabierz krem w opakowaniu do 100 ml, bo nie na każdym lotnisku obowiązują nowe zasady dla płynów, a resztę spakuj do walizki.

Dzieci na słońcu

Skóra dziecka jest znacznie wrażliwsza niż skóra dorosłego. NHS zaleca, by niemowlęta poniżej 6 miesięcy nie przebywały w bezpośrednim słońcu, a starsze dzieci używały kremu co najmniej SPF 30. Serwis pacjent.gov.pl radzi dla małych dzieci krem przeznaczony dla dzieci, najlepiej wodoodporny, z SPF 30 lub wyższym, a dla dzieci do roku stały cień i pozostanie w domu między 11:00 a 15:00.

Na plaży i przy basenie dzieciom przydaje się koszulka z filtrem UV, kapelusz z osłoną karku i parasol. Krem trzeba nakładać ponownie po każdym wyjściu z wody, bo w płytkiej wodzie dzieci spędzają dużo czasu w pełnym słońcu. Więcej o wyjazdach z najmłodszymi piszemy w artykule Wakacje z dzieckiem do 3 lat.

Oparzenie słoneczne: co robić?

Oparzenie słoneczne objawia się zaczerwienieniem, pieczeniem i bólem skóry, a przy silniejszym oparzeniu także pęcherzami. Objawy narastają zwykle przez kilka godzin po zejściu ze słońca. NHS zaleca:

• chłodzić skórę chłodnym prysznicem, kąpielą lub wilgotnym ręcznikiem,
• stosować preparat łagodzący po opalaniu albo krem nawilżający bez substancji zapachowych,
• pić więcej wody i unikać alkoholu, bo oparzeniu często towarzyszy odwodnienie,
• osłaniać oparzoną skórę przed słońcem, dopóki się nie zagoi,
• zgłosić się do lekarza, gdy pojawią się pęcherze, obrzęk, wysoka gorączka, dreszcze, zawroty głowy albo złe samopoczucie, a także zawsze, gdy oparzenia dozna niemowlę lub małe dziecko.

Ból głowy, nudności i zawroty głowy po dniu na słońcu mogą świadczyć o udarze słonecznym albo przegrzaniu. Jak je rozpoznać i jak udzielić pierwszej pomocy, opisujemy w artykule Udar słoneczny i upał na wakacjach. W hotelu najszybciej pomoże recepcja, która wezwie lekarza, a na wycieczce z biurem także rezydent.

Niektóre leki zwiększają wrażliwość skóry na słońce, na przykład część antybiotyków, w tym doksycyklina, stosowana też w profilaktyce malarii. Jeśli przyjmujesz leki na stałe albo dostałeś je przed wyjazdem, przeczytaj ulotkę i zapytaj lekarza lub farmaceutę, jak chronić skórę.

Krem z filtrem warto dopisać do listy rzeczy do spakowania razem z kapeluszem, okularami i pomadką z filtrem. Jeśli dopiero wybierasz kierunek, wyjazdy z hotelami przyjaznymi dzieciom znajdziesz na podstronie wakacje rodzinne, a dalekie podróże, w czasie których słońce jest najsilniejsze, na podstronie egzotyczne wakacje. Szykuj Walizkę codziennie sprawdza oferty na stronach organizatorów, a najciekawsze publikuje na stronie głównej i w grupach na Facebooku, osobnych dla każdego z ośmiu lotnisk. Rezerwacja odbywa się bezpośrednio u organizatora wycieczki.

Najczęstsze pytania

Jaki SPF wybrać na wakacje?

Na plażę w ciepłym kraju wybierz krem co najmniej SPF 30 z ochroną UVA. Przy jasnej karnacji, w tropikach, w górach i dla dzieci lepszy będzie SPF 50 lub 50+. Liczy się też ilość: około sześciu łyżeczek na całe ciało dorosłego.

Jak często trzeba nakładać krem z filtrem?

Co około 2 godziny oraz po każdej kąpieli, wytarciu ręcznikiem i spoceniu się, także jeśli krem jest wodoodporny. Pierwszą warstwę nakłada się 15-20 minut przed wyjściem na słońce.

Od jakiego indeksu UV trzeba używać kremu z filtrem?

Według WHO ochrona przed słońcem jest potrzebna, gdy indeks UV wynosi 3 lub więcej. Przy wartości 8 i wyższej w południe najlepiej zostać w cieniu, a koszulka, kapelusz i krem są konieczne.

Czy w pochmurny dzień można się poparzyć?

Tak. Chmury nie zatrzymują całego promieniowania UV, a chłodniejsza pogoda i wiatr sprawiają, że łatwo przeoczyć oparzenie. O potrzebie ochrony najlepiej decydować na podstawie prognozy indeksu UV, a nie temperatury czy zachmurzenia.

Co zrobić po oparzeniu słonecznym?

Chłodź skórę chłodnym prysznicem lub wilgotnym ręcznikiem, stosuj preparat łagodzący po opalaniu, pij więcej wody i osłaniaj oparzoną skórę przed słońcem, dopóki się nie zagoi. Do lekarza zgłoś się przy pęcherzach, obrzęku, gorączce lub złym samopoczuciu, a z dzieckiem przy każdym oparzeniu.