Nurkowanie dla początkujących: intro, kurs PADI i bezpieczeństwo

Nurkowanie dla początkujących na wakacjach najłatwiej zacząć od nurkowania zapoznawczego, nazywanego intro. Nie wymaga ono żadnych uprawnień: instruktor tłumaczy podstawy, pomaga dobrać sprzęt i przez cały czas jest obok pod wodą. Kto chce nurkować samodzielnie z partnerem, robi kurs pierwszego stopnia, na przykład PADI Open Water Diver, który trwa zwykle trzy-cztery dni. W obu przypadkach przed zanurzeniem wypełnia się kwestionariusz medyczny, warto sprawdzić zakres polisy, a ostatnie nurkowanie trzeba zaplanować z zapasem przed lotem powrotnym: według DAN co najmniej 12 godzin po jednym nurkowaniu i 18 godzin po kilku.

Intro czy kurs: czym się różnią?

Nurkowanie zapoznawcze to jednorazowa przygoda, a kurs daje uprawnienia, z którymi można nurkować w kolejnych latach w dowolnym centrum na świecie. Największe organizacje szkolące nurków, PADI i SSI, prowadzą programy o podobnym układzie: zapoznanie ze sprzętem w basenie lub płytkiej wodzie, a potem nurkowania w morzu. Poniżej porównujemy programy PADI, bo ich limity organizacja podaje publicznie.

Dzieci w wieku 10-14 lat otrzymują po kursie certyfikat Junior Open Water Diver z dodatkowymi ograniczeniami głębokości. SSI ma odpowiedniki obu programów (Try Scuba i Open Water Diver), a szczegółowe zasady podaje centrum, które prowadzi szkolenie.

Na tygodniowym wyjeździe kurs zajmuje sporą część pobytu, dlatego dobrze sprawdza się wtedy, gdy nurkowanie jest głównym celem wyjazdu. Jeśli nie wiesz, czy pod wodą poczujesz się dobrze, zacznij od intro. Pierwsze zanurzenie pokaże, czy warto inwestować czas w pełny kurs.

Jak wygląda pierwsze nurkowanie zapoznawcze?

Dzień zaczyna się od krótkiego szkolenia na lądzie. Instruktor wyjaśnia, jak działa sprzęt, jak wyrównywać ciśnienie w uszach, jakimi znakami porozumiewać się pod wodą i co zrobić, gdy coś jest nie tak. Potem uczestnicy ćwiczą najważniejsze umiejętności w basenie albo w płytkiej, spokojnej wodzie, na przykład oczyszczanie maski i odzyskiwanie automatu oddechowego. Dopiero gdy instruktor uzna, że wszystko przebiega bez kłopotów, grupa schodzi głębiej.

Według PADI nie trzeba być świetnym pływakiem, ale trzeba czuć się pewnie w wodzie i umieć utrzymać się na powierzchni. Pod wodą najważniejsze są spokój i równy oddech, a każdy dyskomfort, zwłaszcza ból uszu przy zanurzaniu, należy od razu sygnalizować instruktorowi. Nurkowania zapoznawcze odbywają się w miejscach z łagodnymi warunkami, dlatego przy silnym wietrze lub falach centrum może je przełożyć.

Kwestionariusz medyczny: kiedy potrzebny jest lekarz?

Przed nurkowaniem zapoznawczym i przed kursem każdy uczestnik wypełnia kwestionariusz medyczny. Pytania dotyczą między innymi chorób serca i płuc, astmy, padaczki, cukrzycy, problemów z uszami i zatokami, przyjmowanych leków oraz ciąży. PADI zaznacza, że jeśli ktoś ma schorzenie albo podejrzewa, że może je mieć, potrzebuje zaświadczenia lekarza, że może nurkować.

Formularz można pobrać i przejrzeć jeszcze w Polsce. Jeśli przy którymś pytaniu odpowiedź brzmi „tak”, lepiej skonsultować się z lekarzem przed wyjazdem niż szukać go w kurorcie, gdzie wizyta bywa kosztowna, a termin nurkowania przepada. Kwestionariusz trzeba wypełnić zgodnie z prawdą: chroni on przede wszystkim samego nurka.

Ciąża jest typowym przeciwwskazaniem: CDC odradza nurkowanie z butlą w ciąży, o czym piszemy w poradniku Lot samolotem w ciąży. Zwykły katar także może wykluczyć nurkowanie, bo przy niedrożnych zatokach trudno wyrównać ciśnienie.

Ubezpieczenie: nurkowanie bywa wyłączone z polisy

To najczęściej pomijany punkt przygotowań. Serwis MSZ „Polak za granicą” w profilu Egiptu przypomina, że standardowa polisa nie obejmuje kosztów wypadków między innymi podczas nurkowania ze specjalistycznym sprzętem. Ubezpieczenie dołączane do wycieczki przez biuro podróży może mieć takie samo wyłączenie.

Przed wyjazdem sprawdź w ogólnych warunkach ubezpieczenia:

• czy nurkowanie jest objęte ochroną, a jeśli tak, to do jakiej głębokości i czy wymagane są uprawnienia,
• czy polisa obejmuje nurkowanie zapoznawcze pod opieką instruktora, bo bywa traktowane inaczej niż nurkowanie samodzielne,
• czy pokrywa leczenie w komorze hiperbarycznej, które bywa konieczne przy chorobie dekompresyjnej, oraz transport medyczny,
• jaka jest suma kosztów leczenia i czy wystarczy na poważniejszą hospitalizację za granicą.

Rozszerzenie najlepiej kupić przed wyjazdem, u organizatora albo u wybranego ubezpieczyciela. Część centrów nurkowych pyta o polisę przed zajęciami. Więcej o zakresie ubezpieczeń i ich wyłączeniach piszemy w poradniku Ubezpieczenie turystyczne na wakacje.

Ile godzin przed lotem trzeba skończyć nurkowanie?

Po nurkowaniu w organizmie pozostaje przez pewien czas więcej azotu niż zwykle. Spadek ciśnienia w kabinie samolotu zwiększa ryzyko choroby dekompresyjnej, dlatego między ostatnim nurkowaniem a lotem potrzebna jest przerwa. Organizacja DAN (Divers Alert Network), która zajmuje się bezpieczeństwem nurków, zaleca:

• co najmniej 12 godzin przerwy po jednym nurkowaniu bezdekompresyjnym,
• co najmniej 18 godzin po kilku nurkowaniach w ciągu dnia albo po nurkowaniach przez kilka kolejnych dni,
• znacznie dłużej niż 18 godzin po nurkowaniach z dekompresją.

DAN podkreśla, że zachowanie tych przerw zmniejsza ryzyko, ale nie gwarantuje, że do choroby dekompresyjnej nie dojdzie. Zalecenia dotyczą także nurkowania zapoznawczego. W praktyce najbezpieczniej nie nurkować w ostatnim pełnym dniu pobytu. Loty czarterowe bywają wczesnym rankiem, a zbiórka na transfer odbywa się kilka godzin wcześniej, więc dzień przed wylotem lepiej przeznaczyć na plażę albo snorkeling bez butli. Godzinę lotu powrotnego potwierdź u rezydenta, zanim zapiszesz się na nurkowanie.

Gdzie zacząć: Egipt, Malta i inne kierunki

Dla początkujących z Polski najpopularniejszym kierunkiem jest Egipt. Morze Czerwone jest ciepłe przez cały rok, woda jest przejrzysta, a centra nurkowe działają przy wielu hotelach. W Szarm el-Szejk rafy zaczynają się często przy hotelowych pomostach, a w Marsa Alam tuż przy plaży, co ułatwia pierwsze nurkowania z brzegu. Wokół Hurghady na najładniejsze rafy pływa się zwykle łodzią. Charakter regionów opisujemy w artykule Wakacje w Marsa Alam: rafy, żółwie i hotele. Dla całego Egiptu obowiązuje drugi poziom ostrzeżenia MSZ, czyli szczególna ostrożność, a najwyższy poziom dotyczy rejonów położonych z dala od kurortów nad Morzem Czerwonym.

W Europie dobrym miejscem na pierwsze nurkowania jest Malta, gdzie woda jest bardzo przejrzysta, a centra nurkowe prowadzą kursy dla początkujących. W Grecji według MSZ nurkować wolno wyłącznie w wyznaczonych rejonach, dlatego najprościej korzystać z lokalnych centrów nurkowych, które znają przepisy. W Morzu Śródziemnym woda jest jednak zauważalnie chłodniejsza niż w Morzu Czerwonym, a sezon krótszy.

Jak wybrać centrum nurkowe?

Dobre centrum nie musi być najtańsze. Przed zapisaniem się warto zapytać o kilka rzeczy:

1. Przynależność do organizacji szkoleniowej, na przykład PADI lub SSI, i to, kto wyda certyfikat po kursie.
2. Liczbę uczestników na jednego instruktora podczas intro i zajęć w morzu.
3. Stan sprzętu, w tym to, czy pianki i maski są dostępne w różnych rozmiarach.
4. Język zajęć, bo szkolenie teoretyczne trzeba dobrze zrozumieć.
5. Wymagania dotyczące ubezpieczenia i kwestionariusza medycznego.

Zajęcia kupuj w centrum nurkowym w hotelu albo w sprawdzonej szkole, a nie u przypadkowych sprzedawców na plaży. Szykuj Walizkę codziennie sprawdza oferty na stronach organizatorów i publikuje je w grupach na Facebooku dla każdego z ośmiu lotnisk. Aktualne wyjazdy nad Morze Czerwone znajdziesz na podstronie wakacje w Egipcie, a rezerwacja odbywa się bezpośrednio u organizatora wycieczki.

Najczęstsze pytania

Czy na nurkowanie zapoznawcze potrzebne są uprawnienia?

Nie. Nurkowanie zapoznawcze, na przykład PADI Discover Scuba Diving, jest przeznaczone dla osób bez doświadczenia. Instruktor przeprowadza krótkie szkolenie i przez cały czas jest obok pod wodą. Uczestnik wypełnia wcześniej kwestionariusz medyczny.

Od ilu lat dziecko może nurkować?

W programach PADI zarówno w nurkowaniu zapoznawczym, jak i w kursie Open Water Diver minimalny wiek to 10 lat. Dzieci w wieku 10-11 lat mogą po kursie nurkować najwyżej do 12 m, a osoby w wieku 10-14 lat otrzymują certyfikat Junior Open Water Diver.

Ile godzin przed lotem nie wolno nurkować?

Według DAN po jednym nurkowaniu bezdekompresyjnym przed lotem trzeba odczekać co najmniej 12 godzin, a po kilku nurkowaniach w ciągu dnia lub przez kilka dni co najmniej 18 godzin. Po nurkowaniach z dekompresją przerwa powinna być znacznie dłuższa niż 18 godzin.

Czy ubezpieczenie z biura podróży obejmuje nurkowanie?

Często nie. MSZ przypomina, że standardowa polisa nie obejmuje wypadków podczas nurkowania ze specjalistycznym sprzętem. Przed wyjazdem trzeba sprawdzić ogólne warunki ubezpieczenia i w razie potrzeby dokupić rozszerzenie obejmujące nurkowanie.

Czy do nurkowania trzeba umieć dobrze pływać?

Do nurkowania zapoznawczego wystarczy, że czujesz się pewnie w wodzie i umiesz utrzymać się na powierzchni. Kurs Open Water Diver obejmuje sprawdzian umiejętności pływackich, dlatego osoby, które pływają słabo, powinny przed wyjazdem poćwiczyć na basenie.