Upadłość biura podróży: gwarancja, TFG i zwrot wpłat krok po kroku

Gdy biuro podróży ogłosi niewypłacalność, podróżnych chronią przepisy ustawy o imprezach turystycznych. Osobom, które są już za granicą, powrót do kraju organizuje marszałek województwa właściwy dla siedziby biura. Zwrot wpłat za wyjazdy, które się nie odbędą, wypłaca bank lub ubezpieczyciel, który udzielił organizatorowi gwarancji, a jeśli jej suma nie wystarczy, brakującą część pokrywa Turystyczny Fundusz Gwarancyjny (TFG). Roszczenie zgłasza się gwarantowi wskazanemu w umowie, a nie bezpośrednio do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

Jak działa ochrona na wypadek niewypłacalności biura?

Ustawa o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych przewiduje dwa poziomy ochrony. Każdy organizator wpisany do rejestru musi mieć zabezpieczenie finansowe na wypadek niewypłacalności i jednocześnie opłacać składki na Turystyczny Fundusz Gwarancyjny (art. 7 ust. 2).

Pierwszy filar to zabezpieczenie organizatora. Może nim być gwarancja bankowa, gwarancja ubezpieczeniowa albo umowa ubezpieczenia na rzecz podróżnych. Biura, które organizują wyjazdy wyłącznie w Polsce, mogą zamiast tego przyjmować wpłaty na turystyczny rachunek powierniczy. Od 1 stycznia 2026 roku zabezpieczenie może składać się z kilku gwarancji. Jeden z gwarantów jest wtedy wskazany jako podmiot przyjmujący zgłoszenia podróżnych, a organizator musi poinformować klientów o wszystkich gwarancjach i o tym, do kogo kierować roszczenia (art. 7 ust. 2a i 2b).

Drugi filar to Turystyczny Fundusz Gwarancyjny, czyli wyodrębniony rachunek prowadzony przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Zasilają go składki organizatorów, naliczane od każdego podróżnego, nie wyższe niż 30 zł od osoby (art. 36). Środki TFG trafiają do podróżnych dopiero wtedy, gdy zabezpieczenie organizatora okaże się niewystarczające (art. 35).

Zabezpieczenie obejmuje trzy sytuacje (art. 7 ust. 1 pkt 1): pokrycie kosztów kontynuacji wyjazdu albo powrotu do kraju, zwrot wpłat za wyjazd, który się nie odbędzie, oraz zwrot części wpłat za wyjazd przerwany.

Co zrobić w zależności od sytuacji?

Jesteś za granicą, gdy biuro ogłasza niewypłacalność

Organizator, który nie jest w stanie wywiązać się z umów, składa marszałkowi województwa oświadczenie o niewypłacalności wraz z listą podróżnych i kontaktem do pilotów lub rezydentów (art. 13 ust. 1). Gdy takiego oświadczenia nie ma, a okoliczności w oczywisty sposób wskazują na niewypłacalność, marszałek może sam wystąpić do gwaranta o wypłatę (art. 13 ust. 2).

Marszałek lub upoważniona przez niego jednostka prowadzi działania związane z powrotem podróżnych do kraju (art. 14). Gwarant musi przekazać zaliczkę na ten cel najpóźniej w ciągu 3 dni roboczych od dyspozycji marszałka (art. 15 ust. 1). Jeśli to nie wystarczy, marszałek występuje o środki do TFG (art. 20).

W praktyce najważniejsze są trzy kroki:

1. Skontaktuj się z rezydentem lub pilotem i zapytaj o informacje od organizatora.
2. Sprawdź komunikaty urzędu marszałkowskiego właściwego dla siedziby biura oraz listę ogłoszonych niewypłacalności w serwisie tfg.ufg.pl.
3. Zachowaj wszystkie dokumenty: umowę, potwierdzenia wpłat, a jeśli musisz zapłacić za nocleg albo bilet samodzielnie, także rachunki. Ustawa przewiduje zwrot kosztów poniesionych przez podróżnych w uzasadnionej wysokości.

Wyjazd przed Tobą: jak odzyskać wpłaty?

Jeśli wyjazd się nie odbędzie, zgłoszenie składasz podmiotowi, który udzielił organizatorowi zabezpieczenia (art. 16). Jego nazwę i sposób zgłaszania roszczeń znajdziesz w umowie lub w informacjach przekazanych przed jej zawarciem, a także w Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki na stronie turystyka.gov.pl. Listę organizatorów, którzy ogłosili niewypłacalność, prowadzi Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w serwisie tfg.ufg.pl.

Zgłoszenie musi zawierać imię i nazwisko oraz adres do korespondencji, a do niego dołącza się (art. 17):

• kopię umowy o udział w imprezie turystycznej,
• kopię dowodu wpłaty na rzecz organizatora lub agenta,
• oświadczenie, że organizator nie wykonał umowy o określonej wartości, z numerem rachunku do wypłaty.

Gwarant sprawdza zgłoszenie w ciągu 30 dni, a gdy potrzebne są dodatkowe wyjaśnienia, najpóźniej w ciągu 90 dni od jego otrzymania. Następnie przekazuje podróżnemu szczegółowe wyliczenie należnej kwoty albo informację o odmowie z podaniem przyczyny (art. 18). Wypłata następuje bezpośrednio na konto podróżnego w ciągu 30 dni od doręczenia wyliczenia (art. 19).

Jeśli suma gwarancji nie wystarczy na wszystkie roszczenia, gwarant przekazuje Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wyliczenie brakujących kwot i zgłoszenia podróżnych, a UFG wypłaca brakującą część ze środków TFG (art. 21). Nie trzeba więc składać drugiego wniosku.

Czego Turystyczny Fundusz Gwarancyjny nie obejmuje?

Według informacji Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego ochrona dotyczy imprez turystycznych i powiązanych usług turystycznych zgodnych z zakresem działalności wpisanym do rejestru. Nie obejmuje między innymi:

• pojedynczych usług, na przykład samego biletu lotniczego albo samego noclegu zarezerwowanego bezpośrednio w hotelu,
• wyjazdów krótszych niż 24 godziny bez noclegu,
• wyjazdów spoza zakresu terytorialnego, na który organizator ma wpis,
• organizatorów z siedzibą za granicą. Biura z innych państw Unii Europejskiej chroni system państwa ich siedziby, wprowadzony na podstawie tej samej unijnej dyrektywy.

Ani zabezpieczenie organizatora, ani TFG nie pokrywają kosztów leczenia, wypadku czy zgubionego bagażu. To zadanie polisy turystycznej, o której piszemy w poradniku Ubezpieczenie turystyczne na wakacje.

Wycieczka kupiona u agenta jest chroniona tak samo, bo umowę zawiera się z organizatorem. Agent może działać tylko na rzecz organizatorów wpisanych do rejestru albo mających siedzibę w państwie Unii lub w innym państwie stosującym unijną dyrektywę o imprezach turystycznych (art. 7 ust. 4).

Upadłość biura a Turystyczny Fundusz Pomocowy

Turystyczny Fundusz Pomocowy (TFP) również prowadzi Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, ale służy innym sytuacjom niż niewypłacalność. Z jego środków organizatorzy mogą otrzymać pieniądze na zwrot wpłat za wyjazdy, które nie odbyły się z powodu nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności, gdy minister właściwy do spraw turystyki uzna je w komunikacie za podstawę do uruchomienia wypłat. Fundusz utworzono w 2020 roku w związku z pandemią. W 2026 roku Ministerstwo Sportu i Turystyki uruchomiło wypłaty w związku z sytuacją na Bliskim Wschodzie. Objęły one wyjazdy do 11 państw regionu, które miały się rozpocząć między 28 lutego a 27 kwietnia 2026 roku, przy czym dla wyjazdów od 28 marca warunkiem było zawarcie umowy do 28 lutego.

Od 11 sierpnia 2026 roku, gdy minister wyda taki komunikat, organizator może za zgodą podróżnego przyznać voucher na przyszły wyjazd zamiast zwrotu pieniędzy. Voucher jest ważny rok od wyrażenia zgody, strony mogą przedłużyć go o kolejny rok, a jego wartość nie może być niższa niż wpłacona kwota. Niewykorzystany voucher oznacza zwrot pieniędzy w ciągu 14 dni (art. 47a i 47b). Rezygnację z wyjazdu z innych powodów opisujemy w artykule Rezygnacja z wycieczki: ile kosztuje i kiedy nie zapłacisz nic.

Jak sprawdzić biuro podróży przed zakupem?

Najprostszym zabezpieczeniem jest sprawdzenie organizatora jeszcze przed wpłatą zaliczki:

1. Wyszukaj organizatora w Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki na stronie turystyka.gov.pl. Wpis oznacza, że firma działa legalnie, a w ewidencji widać także jej zabezpieczenie finansowe.
2. Sprawdź, czy zakres wpisu obejmuje kierunek wyjazdu, na przykład kraje spoza Europy.
3. Przeczytaj w umowie informacje o gwarancjach: kto ich udzielił i jak zgłaszać roszczenia.
4. Wpłacaj pieniądze organizatorowi lub agentowi wskazanemu w umowie i zachowuj potwierdzenia przelewów.

Więcej o wyborze oferty i zawarciu umowy piszemy w poradnikach Jak kupić wycieczkę w biurze podróży oraz Oferta biura podróży: jak ją czytać.

Szykuj Walizkę codziennie sprawdza oferty na stronach organizatorów i publikuje je w grupach na Facebooku dla każdego z ośmiu lotnisk. Sami niczego nie sprzedajemy: rezerwacja odbywa się bezpośrednio u organizatora, który zawiera umowę i odpowiada za jej zabezpieczenie. Wyjazdy z wylotem w najbliższych dniach zbieramy na stronie last minute.

Najczęstsze pytania

Co zrobić, gdy biuro podróży zbankrutuje przed wyjazdem?

Zgłoś roszczenie o zwrot wpłat podmiotowi, który udzielił organizatorowi gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej. Dołącz kopię umowy, dowód wpłaty i oświadczenie z numerem rachunku. Gwarant ma 30 dni na weryfikację, w szczególnych przypadkach do 90 dni, a potem 30 dni na wypłatę.

Czy wniosek o zwrot pieniędzy składa się do Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego?

Nie. Zgłoszenie składa się gwarantowi organizatora. Jeśli suma gwarancji nie wystarczy, gwarant sam przekazuje zgłoszenia do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, który wypłaca brakującą część ze środków TFG.

Kto sprowadzi mnie do kraju, gdy biuro upadnie w trakcie wyjazdu?

Powrót organizuje marszałek województwa właściwy dla siedziby organizatora, a koszty pokrywa zabezpieczenie finansowe biura, w razie potrzeby uzupełnione środkami TFG. Jeśli musisz zapłacić za powrót samodzielnie, zachowaj rachunki, bo uzasadnione koszty podlegają zwrotowi.

Czy Turystyczny Fundusz Gwarancyjny chroni bilety lotnicze?

Nie, jeśli bilet kupiono jako pojedynczą usługę. Fundusz chroni imprezy turystyczne i powiązane usługi turystyczne kupione u przedsiębiorców wpisanych do rejestru, a nie same bilety lotnicze ani pojedyncze noclegi.

Czym różni się Turystyczny Fundusz Gwarancyjny od Turystycznego Funduszu Pomocowego?

TFG chroni podróżnych przed skutkami niewypłacalności organizatora. TFP służy zwrotom wpłat za wyjazdy odwołane z powodu nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności, gdy minister uruchomi wypłaty komunikatem, jak w czasie pandemii i w 2026 roku w związku z sytuacją na Bliskim Wschodzie.